Cari hesap ekstresi, işletmenizin bir müşteri ya da tedarikçiyle arasındaki borç ve alacak hareketlerini tarih sırasıyla gösteren dökümdür. Hangi faturanın kesildiğini, hangi ödemenin yapıldığını ve bugün itibarıyla kimin kime ne kadar borçlu olduğunu tek sayfada görmenizi sağlar.
Bu rehberde cari hesap ekstresinin ne olduğunu, reskontra kavramını, ekstrenin nasıl okunduğunu ve mutabakatın adım adım nasıl yapıldığını anlatıyoruz.
Cari Hesap Nedir?
Cari hesap, işletmenin sürekli alışveriş yaptığı her müşteri ve tedarikçi için muhasebede tutulan ayrı hesaptır. Satış yaptığınızda müşterinin cari hesabı borçlanır; müşteri ödeme yaptığında alacaklanır. Tedarikçi tarafında ise tersi geçerlidir.
Cari Hesap Ekstresi Nedir?
Cari hesap ekstresi, bu hesabın belirli bir dönemdeki tüm hareketlerini listeleyen belgedir. Genellikle şu bilgileri içerir:
- Cari hesabın adı veya unvanı ve cari kodu
- Dönem başı bakiyesi
- Her hareketin tarihi, belge numarası (fatura, dekont, çek, senet) ve açıklaması
- Borç ve alacak tutarları
- Her hareketten sonraki bakiye ve dönem sonu bakiyesi
Örnek: Dönem başında 10.000 TL borçlu olan bir müşteriye 5 Mart'ta 25.000 TL'lik fatura kesildiğini, müşterinin 20 Mart'ta 20.000 TL havale yaptığını düşünelim. Dönem sonunda müşterinin bakiyesi 10.000 + 25.000 − 20.000 = 15.000 TL borç olur. Ekstrede bu üç satır ve her satırın ardından güncel bakiye görünür.
Reskontra Nedir?
Reskontra, cari hesapların tek tek, ayrıntılı olarak izlendiği kayıt düzenidir. Muhasebede "Alıcılar" ya da "Satıcılar" gibi ana hesapların altında her müşteri ve tedarikçi için ayrı alt hesap açılır; her alt hesabın ekstresine reskontra ekstresi denir. Reskontra sayesinde ana hesaptaki toplam tutarın hangi firmalardan oluştuğu görülür.
Cari Hesap Ekstresi ile Banka Ekstresi Arasındaki Fark
- Banka ekstresi bankanın tuttuğu kayıttır; hesabınızdaki para giriş ve çıkışlarını gösterir.
- Cari hesap ekstresi sizin muhasebenizde tutulan kayıttır; bir firmayla olan borç-alacak ilişkinizi gösterir.
Mutabakatta bu iki belge birlikte kullanılır: bankadan gelen bir ödeme, ilgili müşterinin cari hesabına işlenir. Banka ekstresi hakkında ayrıntılar için Banka Ekstresi Nedir, Nasıl Alınır, Nasıl Okunur? yazısına bakabilirsiniz.
Cari Hesap Ekstresi Nasıl Kontrol Edilir?
- Dönem başı bakiyesi: Bir önceki dönemin kapanış bakiyesiyle aynı olmalı.
- Faturalar: Kesilen ya da alınan her fatura ekstrede yer almalı; tutarlar ve tarihler faturalarla uyuşmalı.
- Ödemeler: Banka ekstresindeki her tahsilat ve ödeme, doğru cari hesaba işlenmiş olmalı.
- Açık kalemler: Vadesi geçmiş ama ödenmemiş faturalar ayrıca listelenmeli.
- Masraf ve farklar: Banka masrafları, kur farkları ve iskontolar doğru hesaplara kaydedilmeli.
Cari Hesap Mutabakatı Adım Adım
- Dönem sonunda ilgili firmanın cari hesap ekstresini alın.
- Banka ekstreleriyle karşılaştırarak tüm tahsilat ve ödemelerin işlendiğinden emin olun.
- Ekstreyi, bakiye ve dönem bilgisiyle birlikte karşı firmaya gönderin.
- Karşı firma kendi kayıtlarıyla karşılaştırıp bakiyeyi onaylar ya da farkları bildirir.
- Farkların nedenini bulun: işlenmemiş fatura, yanlış hesaba kaydedilmiş ödeme, tarih farkı gibi.
- Gerekli düzeltmeleri yapın ve mutabakatı yazılı olarak kayıt altına alın.
Yılsonunda yapılan mutabakatlar hem vergi incelemelerinde hem de bağımsız denetimlerde önemli bir belgedir.
Mutabakatı Hızlandırmanın Yolu
Mutabakatta en çok zaman, banka hareketlerini tek tek bulup cari hesaplara işlemekle geçer. Finstant Banka Hesap Yönetimi tüm bankalardaki hareketleri tek ekranda toplar ve muhasebe programınıza otomatik aktarır. Böylece ekstre indirme ve elle giriş ortadan kalkar, mutabakat daha kısa sürer.
