Açık bankacılık, bir bankadaki hesap bilgilerinizin sizin onayınızla ve güvenli bir bağlantı üzerinden başka bir yetkili kuruluşla paylaşılmasıdır. Bu sayede farklı bankalardaki hesaplarınızı tek bir uygulamada görebilir, hesap hareketlerinizi muhasebe programınıza otomatik aktarabilir ya da ödemelerinizi tek yerden başlatabilirsiniz.
Bu rehberde açık bankacılığın Türkiye'de nasıl çalıştığını, hangi kuralların geçerli olduğunu, güvenliğin nasıl sağlandığını ve işletmelerin bu hizmetten nasıl yararlandığını bulacaksınız.
Açık Bankacılık Nasıl Çalışır?
Klasik yöntemde her banka için ayrı internet şubesine girer, ekstreleri tek tek indirir ve verileri elle birleştirirsiniz. Açık bankacılıkta ise süreç şöyle işler:
- Hizmet aldığınız yetkili kuruluşun uygulamasında bağlamak istediğiniz bankayı seçersiniz.
- Bankanızın kendi ekranına yönlendirilir, kimliğinizi orada doğrularsınız. Banka şifreniz yetkili kuruluşla paylaşılmaz.
- Hangi hesapların, hangi bilgilerin ve ne kadar süreyle paylaşılacağına siz onay verirsiniz.
- Onayınızdan sonra bakiye ve hareket bilgileri, bankanın sunduğu standart API'ler üzerinden şifreli olarak aktarılır.
- Verdiğiniz izni istediğiniz zaman geri alabilirsiniz.
Türkiye'de Yasal Çerçeve
Açık bankacılığın hukuki temeli 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'dur. Kanunun 12. maddesi açık bankacılıkla ilgili iki ödeme hizmetini tanımlar:
- Hesap bilgisi hizmeti: Müşterinin onayıyla, farklı kurumlardaki ödeme hesaplarına ait bilgilerin tek bir yerde toplanması.
- Ödeme emri başlatma hizmeti: Müşterinin talimatıyla, başka bir kurumdaki hesabından ödeme başlatılması.
Bu hizmetleri yalnızca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndan (TCMB) izin almış bankalar ve ödeme kuruluşları sunabilir. Ayrıntılı kurallar, TCMB'nin 1 Aralık 2021 tarihinde yayımladığı ödeme hizmetleri yönetmeliği ve ilgili tebliğlerle belirlenmiştir. Kuruluşlar TCMB tarafından denetlenir.
Bankalar ile yetkili kuruluşlar arasındaki ortak bağlantı altyapısı, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından geliştirilen Açık Bankacılık Geçidi (GEÇİT) üzerinden sağlanır. GEÇİT 1 Aralık 2022'de devreye alınmıştır ve ödeme hizmetleri veri paylaşım servisleri (ÖHVPS) için ortak bir standart sunar.
Açık Bankacılıkta Güvenlik
- Açık rıza: Hiçbir veri müşterinin onayı olmadan paylaşılmaz. Onayın kapsamı ve süresi bellidir.
- Şifre paylaşılmaz: Kimlik doğrulama bankanın kendi ekranında yapılır; yetkili kuruluş banka şifrenizi görmez.
- Şifreli bağlantı: Veriler, TCMB düzenlemelerine uygun API'ler üzerinden şifreli olarak aktarılır.
- Denetim: Hizmet sağlayan kuruluşlar TCMB'nin bilgi sistemleri ve güvenlik kurallarına tabidir. Kişisel verilerin işlenmesinde KVKK, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesinde MASAK yükümlülükleri uygulanır.
- İzni geri alma: Onayınızı istediğiniz zaman iptal edebilirsiniz.
Bir uygulamaya banka hesabınızı bağlamadan önce kuruluşun TCMB izinli olup olmadığını kontrol etmeniz önerilir.
Açık Bankacılık ile Dijital Bankacılık Arasındaki Fark
Dijital bankacılık, tek bir bankanın kendi hizmetlerini internet ve mobil kanallardan sunmasıdır. Açık bankacılık ise birden fazla bankanın verilerini, müşterinin onayıyla, tek bir yerde kullanılabilir hale getirir. Bu konuyu ayrıntılı olarak Açık Bankacılığın Dijital Bankacılığa Karşı Önemli Avantajları yazısında ele aldık.
İşletmeler Açık Bankacılığı Nerelerde Kullanıyor?
- Tüm banka hesaplarını tek ekranda görmek: Farklı bankalardaki bakiyeler ve hareketler anlık olarak tek panelde izlenir.
- Muhasebe ve ERP aktarımı: Hesap hareketleri muhasebe programına otomatik aktarılır; ekstre indirme ve elle giriş ortadan kalkar.
- Nakit akışı takibi: Tüm hesaplardaki para girişleri ve çıkışları birlikte görüldüğü için nakit planlaması kolaylaşır.
- Tahsilat ve mutabakat: Gelen ödemeler cari hesaplarla hızlıca eşleştirilir.
- POS hareketleri: Farklı bankalardaki üye işyeri işlemleri tek yerden raporlanır.
- Yazılım entegrasyonu: API ile banka verileri işletmenin kendi uygulamalarına aktarılır.
Açık Bankacılık API'leri
API, iki yazılımın birbiriyle güvenli ve standart bir şekilde konuşmasını sağlayan arayüzdür. Açık bankacılıkta bankalar, hesap ve ödeme bilgilerini bu arayüzler üzerinden yetkili kuruluşlara sunar. Standart API'ler sayesinde her banka için ayrı entegrasyon yazma ihtiyacı azalır. Daha fazla bilgi için API Bankacılığı Nedir? yazısına göz atabilirsiniz.
Açık Bankacılığın Geleceği
Türkiye'de açık bankacılık altyapısı her yıl yeni özelliklerle genişliyor. Kart bilgileri, ileri tarihli ve düzenli ödemeler gibi yeni servisler devreye alınıyor. İşletmeler için beklenen gelişme, finans ekiplerinin günlük işlerinin büyük kısmının otomatik hale gelmesi: bakiye kontrolü, ekstre aktarımı, mutabakat ve raporlama tek bir akışta yürüyecek.
Finstant ile Açık Bankacılık
Finstant Banka Hesap Yönetimi ile tüm banka hesaplarınızın bakiye ve hareketlerini web ve mobilde tek ekranda görebilir, hareketlerinizi muhasebe programınıza otomatik aktarabilirsiniz. Nasıl çalıştığını görmek için uzmanımızla görüşme planlayabilirsiniz.
